Taşınma desteğini mülakatta nasıl pazarlık edersin?

Teklif e-postası geldi, maaş beklediğin banda oturuyor, altında taşınmayla ilgili tek satır yok. Çoğu aday burada susuyor, teklifi riske atmaktan korkuyor. Oysa taşınma bütçesi Avrupa şirketlerinde ayrı bir kalem, işe alım müdürünün maaş bandına hiç dokunmadan onaylatabildiği bir yer. Sorulmadıkça da kimse kendiliğinden açmıyor. Üstelik o masrafların bir bölümünü şirket zaten yasa gereği ödüyor, sen onu da pazarlık kalemi sanıp boşuna dilenir gibi hissediyorsun.

Taşınma masraflarının hangisini şirket zaten ödüyor?

Birleşik Krallık'ta sponsor olan şirket, göçmenlik beceri harcını (Immigration Skills Charge) ve sponsorluk belgesi ücretini yasa gereği kendi öder, bu parayı senden geri isteyemez. Vize başvuru ücreti ile sağlık katkısı ise başvuranın üstünde kalır. İşveren isterse geri öder, mecbur değil. İkisi de her yıl zamlanıyor, güncel tutarı gov.uk üzerinden kontrol et. Sağlık katkısı vize süresinin tamamı için peşin alınır, beş yıllık izinde vize ücretinden de ağır basar.

Hollanda tarafında yüksek vasıflı göçmen izni ancak IND'nin tanıdığı sponsor şirket üzerinden çıkıyor, başvuruyu şirket yapıyor, sen imzalıyorsun. En büyük kalem burada vergi tarafında duruyor. Maaşının bir bölümünün vergiden muaf sayıldığı uygulama sana işliyor mu, işliyorsa kaç yıl, bunu yazılı sor ve şartları Belastingdienst'ten doğrula. Kural son yıllarda birkaç kez daraldı.

Almanya'da izin harçları Birleşik Krallık'ın yanında küçük kalıyor. Buna karşılık işveren, işten kaynaklanan taşınma masraflarını belli bir sınıra kadar vergisiz karşılayabiliyor, sınırı aşan kısım maaşa eklenip vergilendiriliyor. Güncel sınırı Finanzamt'a sor, teklifi ona göre oku.

Taşınma desteğini mülakatın hangi aşamasında açarsın?

İlk görüşmede açma. Orada masraf konuşan aday, işten çok taşınmaya odaklanmış görünür. HR "taşınmada bir sorun olur mu" diye sorarsa kısa cevap ver, oraya kalem listesi yığma. "Vize sürecini yürütmeye hazırım, planlamayı sizinle konuşuruz" tarzı bir cümle o soruyu kapatır.

Bu arada bilgi toplamayı bırakma. İlan metnindeki ifade çoğu şeyi söyler, "relocation package" yazan bir ilanda bütçe zaten ayrılmıştır, "relocation support may be available" yazan ilanda ise vaka vaka karar veriliyordur. Turlar arasında HR'a tek satırlık bir e-posta atıp taşınma tarafında standart bir uygulama olup olmadığını sorabilirsin, bu soru kimseyi kaçırmaz.

Asıl an, sana teklif yapmak istediklerini söyledikleri gün ile imzayı attığın gün arasındaki aralık. Süreç boyunca sana yatırım yaptılar, referansları aradılar, belki iki kişiyi elediler. Pazarlık gücünün en yüksek olduğu yer burasıdır. Sorunu e-postada sor, cevap yazılı kalsın, rakam dayatmak yerine kapıyı açık bırakan bir soru kur. Karşı taraf çoğu zaman kendi tavanını kendisi söyler.

Teklif yazısında hangi dört ayrıntıya bakarsın?

• "Up to 5.000 euro" gibi bir ifade tavan demek, garanti değil. Sabit tutar ya da hangi kalemin karşılandığının listesi iste.
• Para peşin mi geliyor, yoksa sen ödeyip makbuzla mı geri alıyorsun. Geri ödemeliyse kaç gün sürdüğünü sor, o parayı ilk ay senin cebinden çıkarıyorsun.
• Destek vergiye tabi mi. Bazı ülkelerde bu tutar maaşa eklenip vergilendiriliyor, eline geçen rakam yazandan küçük oluyor.
• Erken ayrılırsan geri isteniyor mu, kaç ay dolmadan. Sözleşmede tek satırlık bir madde olur, seni bir yıl bağlar.

Bu dördünü sormak on dakika sürer. Sormayan aday farkı ilk maaş bordrosunda öğreniyor, o noktada da pazarlık bitmiş oluyor.

Şirket taşınma desteğini artıramam derse ne istersin?

Taşınma bütçesi çoğu şirkette sabittir ve işe alım müdürünün bir üstünde onaylanır. Rakamı zorlamak genelde tıkanır. Onun yerine maliyeti düşük olan şeyleri iste.

Şirketin karşıladığı otel ya da geçici konaklamayı iki hafta uzatmasını isteyebilirsin. Başlangıç tarihini iki hafta geriye çekmek de işe yarar, ev ararken maaşsız kalmazsın. Emlakçı komisyonunu şirketin ödemesi, eşinin vize masrafının pakete eklenmesi, ilk maaştan avans, bunların hepsi nakitten ucuz kalemler ve daha kolay onaylanır.

Yapmayacakların da belli. "Avrupa pahalı" diye genel bir şikayete girme, şirket kendi pozisyonunu doldurmaya bakar, ev bütçen onun gündeminde yoktur. Cevap gelmeden "vizeyi ben hallederim" deme, elindeki tek kozu bedavaya vermiş olursun. Zayıf bir piyasada iyi bir teklifi sırf destek düşük diye geri çevirme, ilk işin seni ülkeye sokan iştir, ikincisinde bu konuşmayı çok daha rahat yaparsın.

Taşınma desteği veren şirketlerle vize sponsoru olan şirketler büyük ölçüde aynı listedir. Catchjob, Birleşik Krallık ve Hollanda ilanlarını resmi sponsor sicilinden geçirir, o yüzden e-postana düşen ilanlarda bu konuşmayı yapabileceğin şirket oranı yüksektir. Listeyi görmek için catchjob.net.