Maaş beklentisi sorusuna mülakatta ne cevap verilir?

Son görüşmedesin, ekip seni sevdi, iş tanımı da istediğin gibi çıktı. İK'dan gelen kişi dosyayı kapatırken soruyor: "Maaş beklentiniz nedir?" Kafandan iki öğüt birden geçer. Rakamı ilk söyleyen kaybeder, susan da ilgisiz görünür. İkisinde de doğruluk payı var, ama Avrupa'da bu sorunun cevabı büyük ölçüde görüşmeden önce hazırlanıyor ve hazırlığın yarısı ülkenin kurallarını bilmek.

İşveren maaş beklentini neden bu kadar erken soruyor?

Şirketin bu pozisyon için onaylanmış bir bütçe bandı var. İK, bandın dışında kalan adayla üç tur görüşüp sonunda ayrılmak istemiyor, soru bu yüzden çoğu zaman ilk telefon görüşmesinde geliyor. Almanya'da iş daha da erkene çekiliyor. Birçok ilan maaş beklentini (Gehaltsvorstellung) daha başvuruda yazmanı istiyor. İstiyorsa rakamı yaz, yazmazsan başvurun eksik görünür.

Avrupa'da maaş yıllık ve brüt konuşulur. Türkiye'deki gibi aylık net rakam söylersen karşı taraf hesabı kafasında yapmak zorunda kalır ve büyük ihtimalle yanlış yapar. Net maaş Almanya'da vergi sınıfına, Hollanda'da 30 kuralından (30% ruling) yararlanıp yararlanmamana göre değişiyor. Sen brüt yıllık rakamı konuş, netini resmi hesaplayıcılarla kendin çıkar.

Rakamı söylemeden önce ne sorabilirsin?

"Rolün kapsamını biraz daha netleştirmek isterim. Bu pozisyon için belirlediğiniz bir bant var mı?" diye sorarak ilk soruda topu nazikçe geri atabilirsin. İK bandı söylerse işin kolaylaşır. Bant beklentini karşılıyorsa üst yarısına göre konuşursun, karşılamıyorsa bunu üçüncü turda değil ilk turda öğrenmiş olursun.

Bu hamleyi bir kez yap. Aynı soru ikinci kez gelirse ısrar etmek savunmacı görünür ve görüşmenin havasını bozar. O noktada hazırladığın rakamı söyle.

Rakamını neye dayandırmalısın?

Rakamını görüşmeden önce resmi ve şirket bazlı kaynaklarla sına. Almanya'da Federal İş Ajansı'nın Entgeltatlas aracı, meslek ve bölgeye göre aylık ortanca brüt maaşı gösteriyor. Kununu ve Glassdoor'da çalışanların şirket bazında paylaştığı maaşlar var. Birleşik Krallık'ta gov.uk'deki Skilled Worker meslek listesi her meslek kodu için piyasa ücretini yazıyor. Bulduğun rakamları kendi deneyiminle ve şehrin pahalılığıyla tart.

Rakamı söylerken gerekçesini de söyle. "Bu rol için piyasa verilerine ve deneyimime bakınca yıllık brüt 62.000 ile 68.000 euro arasını uygun buluyorum" gibi bir cümle, rakamın havadan gelmediğini gösterir. Aralık veriyorsan alt ucu gerçekten kabul edeceğin rakam olsun. Karşı taraf alt ucu duyar, üst ucu pazarlık payı sayar.

Vize sponsorluğu gerekiyorsa beklentin hangi eşiği geçmeli?

İş Mavi Kart ya da Skilled Worker vizesine bağlıysa maaşının yasal bir eşiği geçmesi gerekiyor. 2026 itibarıyla Almanya'da Mavi Kart için yıllık brüt eşik 50.700 euro. Eleman açığı olan mesleklerde ve son üç yılda mezun olanlarda eşik 45.934,20 euro. Birleşik Krallık'ta Skilled Worker vizesi yıllık 41.700 sterlin ile mesleğin piyasa ücretinden (going rate) hangisi yüksekse onu istiyor. Hollanda'nın yüksek nitelikli göçmenler için belirlediği gelir şartları da her yıl IND sitesinde yayımlanıyor.

Eşiğin altında kalan bir beklenti sözleşmeyi vizeye yetmez hale getirebilir. İK eşiği bilir, sen de biliyorsan eşiğin altındaki bir teklife görüşmede gerekçeyle itiraz edersin. Eşikler her yıl güncelleniyor, son rakamı görüşmeden önce gov.uk'den ya da Almanya'nın resmi göç portalı make-it-in-germany.com'dan kontrol et.

Teklif beklentinin altında gelirse ne yapmalısın?

Yazılı teklif geldiğinde hemen cevap verme, bir iki gün iste. Karşı teklifini yine gerekçeyle kur, piyasa verisini ve rolün kapsamını hatırlat. Şirket ana maaşta esneyemiyorsa imza primini, taşınma desteğini, ek izin gününü ya da ilk yılın sonunda bir maaş değerlendirmesini konuş. Bu kalemler bazen maaş bütçesinden ayrı bir yerden ödenir ve pazarlığa daha açıktır.

Bir değişiklik de kapıda. AB'nin ücret şeffaflığı direktifi (2023/970), işverenden maaş aralığını görüşmeden önce paylaşmasını istiyor ve adaya önceki maaşını sormayı yasaklıyor. Ülkelerin bunu 7 Haziran 2026'ya kadar kendi yasalarına geçirmesi gerekiyordu. Almanya ve Hollanda bu tarihi kaçırdı, yasa iki ülkede de henüz çıkmadı. Birleşik Krallık ise AB dışında kaldığı için direktifin kapsamında değil.

Hangi şirketin hangi bantta ilan verdiğini görmek de rakamını kurarken işe yarıyor. Catchjob'da ilanda maaş bilgisi varsa aralık ilanın yanında görünüyor, Birleşik Krallık ve Hollanda ilanları da vize sponsoru sicilinden geçiyor. Tercihlerine uyan ilanlar her gün tek e-postayla geliyor, kayıt catchjob.net/kayit adresinde.