Mavi Kart sahibinin eşi çalışma izni almak zorunda mı?

Mavi Kart'la taşınmaya hazırlanan birinin eşi er geç aynı soruyu sorar: Ben de çalışabilecek miyim, yoksa önce ayrı bir izin mi almam lazım? Almanya'da da Hollanda'da da cevap evet. Eşin aile birleşimiyle aldığı oturum izni çalışma hakkını da taşıyor, işverenin onun için ayrıca çalışma izni başvurusu yapması gerekmiyor. İki ülke başka yerlerde ayrılıyor. Vizeyi veren kurum, kartın ne zaman çıkacağı ve Türkiye'den götüreceğin belgelerin dili farklı, taşınma takvimini de çoğu zaman bu ayrıntılar belirliyor.

Almanya'da Mavi Kart sahibinin eşi ne zaman çalışmaya başlayabilir?

Eşin Türkiye'den aile birleşimi vizesiyle geliyor. Vizeyi Almanya'nın Türkiye'deki büyükelçiliği ya da başkonsoloslukları veriyor, oturum kartını (eAT) ise Almanya'ya girdikten sonra yaşadığın şehrin Ausländerbehörde'si düzenliyor. Alman İkamet Kanunu'nun (AufenthG) 27. maddesi, aile birleşimiyle verilen oturum iznine çalışma hakkını kendiliğinden bağlıyor. Eşin ayrı bir başvuru yapmadan, iş bulduğu gün başlayabiliyor.

Almanya birçok aile birleşiminde eşten A1 düzeyinde Almanca belgesi istiyor. Mavi Kart sahibinin eşi bu şarttan muaf, yani Türkiye'de dil kursu ve sınav için ay harcamıyor.

İşveren yine de kartı görmek isteyecek, çünkü yabancı çalışanın çalışma hakkını kontrol edip belgenin kopyasını saklamakla yükümlü. Kartta ya da kartla verilen ek sayfada "Erwerbstätigkeit erlaubt" ibaresi yer alıyor, işverenin baktığı satır o. Kart çıkana kadar aile birleşimi vizesi de aynı hakkı taşıyor.

Hollanda'da eşin ayrıca çalışma iznine ihtiyacı var mı?

Yok. Hollanda'da Mavi Kart sahibinin ve yüksek nitelikli göçmenin (kennismigrant) eşi, partneriyle kalma amaçlı ("verblijf bij partner") oturum izni alıyor. IND'nin verdiği kartın üzerinde "Arbeid vrij toegestaan. TWV niet vereist." yazıyor. Eşin her işte çalışabilir, işvereninin onun için çalışma izni (TWV) almasına gerek yok.

Başvuruyu çoğu zaman senin işverenin yapıyor. IND'nin tanınmış sponsor (erkend referent) listesindeki şirketler, eşin için giriş ve oturum başvurusunu (TEV) açabiliyor. Türk vatandaşı olan eşin Hollanda'ya uzun kalış vizesiyle (MVV) giriyor, kartı da IND'nin gişesinden alıyor.

Süre için iki rakam bil. Kanuni karar süresi 90 gün, tanınmış sponsor üzerinden gelen başvurularda IND iki hafta civarında karar vermeyi hedefliyor. Kartın bir sınırı da var, eşinin oturumu senin oturumuna bağlı. Bağımsız oturum hakkı beş yıl ve uyum sınavından (inburgering) sonra doğuyor.

Türkiye'den hangi belgeleri erken hazırlamalısın?

İki ülkede de dosyanın en yavaş kalemi evlilik belgesi. Almanya tarafı kolay. Türkiye ve Almanya, çok dilli nüfus kayıt örneklerini düzenleyen CIEC sözleşmesine taraf, bu yüzden nüfus müdürlüğünden alacağın çok dilli evlenme kayıt örneği (Formül B) tercümesiz ve apostilsiz kabul ediliyor. Yine de başvurudan önce dış temsilciliğin güncel belge listesini oku.

Hollanda'da kural dil üzerinden işliyor. IND Hollandaca, İngilizce, Almanca ve Fransızca belgeyi kabul ediyor, Türkçe belgeyi bu dillerden birine yeminli tercümana çevirtmen gerekiyor. Apostil şartını da başvurudan önce IND sitesinden kontrol et.

Sağlık sigortasında da iki ülke ayrışıyor. Almanya'da yasal sigortadaysan (gesetzliche Krankenversicherung), çalışmayan eşin aile sigortasından ücretsiz yararlanıyor. Özel sigortada böyle bir hak yok, eşe ayrı poliçe gerekiyor. Hollanda'da her yetişkin kendi temel sigortasını (basisverzekering) yaptırıyor, eşin de ayrı poliçe alacak.

Eş işe başlayınca emeklilik yılları ne oluyor?

Eşin işe başladığı ay vergi ve sosyal güvenlik primleri bordrodan kesilmeye başlıyor. Türkiye'deki emeklilik hesabı açısından da bu yıllar boşa gitmiyor. Türkiye'nin iki ülkeyle de sosyal güvenlik sözleşmesi var, emeklilik hakkı hesaplanırken oradaki prim süreleri Türkiye'deki sürelerle birleştirilebiliyor. Bir de 3201 sayılı kanunla yurt dışında geçen süreyi borçlanıp Türkiye'deki hizmetine saydırma yolu var.

Eşin de iş arayacaksa aramaya taşınmadan önce başlayabilir. Catchjob, Almanya, Hollanda ve Birleşik Krallık'taki şirketlerin kariyer sayfalarını tarıyor ve pozisyon, sektör ve ülke tercihine uyan ilanları her gün tek e-postada gönderiyor. Eşin catchjob.net/kayit adresinden kendi hesabını açıp tercihlerini girebilir.