İş teklifini kabul etmeden önce neti nasıl hesaplarsın?

Mülakatların sonuna geldin, İnsan Kaynakları masaya temiz bir rakam koydu, 65 bin euro brüt. Memnun kaldın, başını salladın. Acele etme. İmzayı atmadan önce o rakamın cebine ne kadarının gireceğini görmen gerekiyor, çünkü Avrupa'da brüt ile net arasındaki mesafe Türkiye'dekinden başka türlü açılıyor.

Kesintileri bilmeden teklif kabul etmenin bedeli de büyük. Pazarlık masasına imzadan sonra dönme şansın neredeyse yok.

Almanya, dört koldan kesinti

Alman bordrosunda brütünden dört kalem iniyor, gelir vergisi (Lohnsteuer), dayanışma vergisi (Solidaritätszuschlag), kayıtlıysan kilise vergisi ve sosyal sigorta.

Sosyal sigorta da kendi içinde dörde ayrılıyor, sağlık, bakım, işsizlik ve emeklilik. Çalışan payları toplandığında brütün yüzde 20 ile 21'i arasını buluyor ve bu kısım vergi sınıfından bağımsız, herkesten aynı oranda iniyor.

Asıl oynayan yer gelir vergisi, o da vergi sınıfına (Steuerklasse) bağlı. Bekar çalışan 1. sınıfta, tek başına çocuk büyüten 2. sınıfa geçebiliyor. Çift maaşlı evliler 4 ile 4 ya da 3 ile 5 kombinasyonunu seçiyor; 3 ile 5'te çok kazanan eş daha az vergi ödüyor ve hanenin toplam neti artıyor.

Rakama dökelim. Yukarıdaki teklifi alan bekar bir profesyonelin eline kesintiler sonrası ayda 3.300 euro civarı geçiyor. Kendi durumun için Maliye Bakanlığının resmi brüt net hesaplayıcısını kullan, tahmine güvenme.

Hollanda, yüksek dilim ama bir kapı var

Hollanda ilk bakışta yüksek kazananı zorluyor gibi duruyor. 2026'da üç dilim var, ilk 38.883 euro için yüzde 35,75, 78.426 euroya kadar yüzde 37,56, üstü için yüzde 49,50.

Ama yabancı profesyonel için özel bir kapı açık. Şartları sağlıyorsan maaşının bir bölümü vergiden muaf tutuluyor, adı 30 kuralı (30%-regeling). Oran 2026 boyunca yüzde 30, 1 Ocak 2027'den itibaren yüzde 27'ye iniyor. Bu indirim yeni gelenlere özel bir şey değil, tarihten sonra kuralı kullanan herkesi kapsıyor; 2024 öncesinde başlayanlar için geçiş koruması var.

Bordrodan inen sosyal primler Almanya'ya kıyasla daha az hissediliyor. Buna karşılık sağlık sigortanı kendin seçiyorsun ve primini netinden ayrıca ödüyorsun, 2026 ortalaması ayda 159 euro. Üstüne 385 euroluk yıllık muafiyet payı (eigen risico) var, yani ilk masrafların cebinden çıkıyor.

Aynı teklif, 30 kuralı olmadan ayda 3.850 euro civarı nete geliyor.

Birleşik Krallık, muafiyetle başlayan sistem

Birleşik Krallık üçünün en şeffafı. Yıllık ilk 12.570 sterlin vergisiz, üstü temel dilimde yüzde 20, yaklaşık 50 bin sterlinden sonra yüzde 40. İskoçya'nın kendi dilim oranları var, gov.uk hesaplayıcısı ikisini de gösteriyor.

Ulusal sigortada çalışan payı ana oranda yüzde 8, üst eşiğin üzerindeki kazançta yüzde 2'ye düşüyor. Emeklilikte de otomatik katılım var, çalışan katkısı genelde yüzde 5.

Aynı büyüklükte bir sterlin teklifinde eline emeklilik katkısı öncesi yıllık 48 bin sterlin civarı geçiyor, katkıyla birlikte iki bin kadar altı. Aynı tutar Almanya ve Hollanda'da daha düşük bir net bırakıyor, farkı yaratan büyük ölçüde baştaki muafiyet. Kendi hesabın için gov.uk maaş hesaplayıcısı en güvenli yol.

Pazarlıkta yapılan klasik hata

Avrupa'da net üzerinden pazarlık yapılmıyor, bütün görüşme brüt üzerinden yürüyor. İşveren beklentini sorduğunda net rakam söylemek yerine pozisyonun piyasa değerine uygun bir brüt aralık ver. Catchjob'da gördüğün ilanlarda maaş bilgisi varsa aralık ilanın yanında görünüyor, o aralık iyi bir başlangıç noktası.

Teklifin neti seni tatmin etmiyorsa hesabı açıkça söyle. "Bu brüt tutar bende aylık şu kadar nete denk geliyor, benim beklentim şu seviyede" cümlesi Avrupa'da profesyonel karşılanıyor, kaba değil.

Bir de şunu unutma. Aynı brüt tutar üç ülkede üç ayrı hayat demek. Almanya'da vergi yüksek ama sosyal haklar güçlü, Birleşik Krallık'ta net daha yüksek ama sağlık ve eğitimde özel sektöre daha çok gidiyorsun.

Teklif mektubunda ne yazmalı

Resmi teklifte brüt maaş, yan haklar, izin günleri (Avrupa'da genelde 25 ile 30 gün arası) ve varsa prim koşulları açıkça yazılı olmalı. Net maaş sözleşmede yer almıyor, çünkü kişisel vergi durumuna göre değişiyor.

Yine de görüşmelerin sonunda işverene brüt tutarı ve senin hesapladığın tahmini neti özetleyen bir onay e-postası at. İki taraf da aynı sayfada mı, orada anlaşılıyor.

Son iş de şu. Neti hesapla, gideceğin şehrin kirasını gerçek ilanlardan bul, ikisinin farkına bak. Rakamı Türkiye'deki karşılığıyla değil, o şehirde geçireceğin ayla kıyasla.